Viết vài dòng mỗi tối như một cách sắp xếp lại tâm trí

Tôi không phải là người viết nhật ký từ nhỏ. Thật ra, trong một thời gian dài tôi còn thấy việc ấy hơi kỳ cục, một thứ gì đó dành cho những cô bé tuổi mới lớn ghi lại chuyện tình cảm chứ không phải cho một người trưởng thành bận rộn như tôi. Nhưng có một giai đoạn đầu óc tôi lúc nào cũng như một chiếc tab trình duyệt mở quá nhiều cửa sổ, những suy nghĩ chồng chéo, quay cuồng, không đầu không cuối, khiến tôi khó ngủ và luôn thấy mệt. Một người bạn khuyên tôi thử viết ra, chỉ vài dòng trước khi ngủ. Tôi làm theo với thái độ hoài nghi, và không ngờ thói quen nhỏ ấy lại trở thành một trong những điều bền vững nhất tôi từng gắn bó.

Đầu óc lộn xộn và nhu cầu được dọn dẹp

Tâm trí con người không được thiết kế để ghi nhớ và xử lý mọi thứ cùng lúc. Vậy mà chúng ta bắt nó làm đúng như vậy mỗi ngày. Những việc chưa làm xong, những câu nói khiến ta bận lòng, những kế hoạch cho ngày mai, những nỗi lo mơ hồ, tất cả cùng chen chúc trong đầu và không chịu yên. Càng cố gạt đi, chúng càng quay lại dai dẳng hơn, đặc biệt vào ban đêm khi không còn việc gì để phân tán.

Viết ra giấy giống như việc mở một cái van để những suy nghĩ dồn nén được thoát ra ngoài. Khi tôi chuyển một nỗi lo từ trong đầu xuống trang giấy, nó thôi lởn vởn không ngừng. Nó vẫn còn đó, nhưng ở một nơi tôi có thể nhìn thẳng vào nó thay vì bị nó rượt đuổi trong bóng tối. Chỉ riêng hành động ấy đã làm nhẹ đi phần lớn cảm giác quá tải mà tôi vẫn mang theo mỗi tối.

Tôi viết gì và viết như thế nào

Điều làm tôi ngần ngại lúc đầu là tôi tưởng viết nhật ký phải hay, phải sâu sắc, phải có cấu trúc. Sự thật hoàn toàn ngược lại, và chính sự tự do ấy mới khiến nó bền. Tôi không viết cho ai đọc, kể cả cho một phiên bản tương lai của mình. Tôi viết cẩu thả, câu cụt, ý rời rạc, đôi khi chỉ là một danh sách những điều đã xảy ra trong ngày. Không có luật lệ nào ngoài sự thành thật.

Thường tôi bắt đầu bằng việc kể lại ngày của mình một cách đơn giản, chuyện gì đã diễn ra, tôi gặp ai, làm gì. Rồi tự nhiên ngòi bút dẫn tôi tới những gì mình thực sự cảm thấy về những chuyện đó. Có hôm tôi nhận ra mình bực bội về một việc mà cả ngày tôi cứ ngỡ mình chẳng bận tâm. Có hôm tôi phát hiện điều khiến mình vui nhất lại là một khoảnh khắc rất nhỏ mà lúc xảy ra tôi gần như không để ý. Trang giấy có cách hé lộ những điều mà tâm trí bận rộn thường bỏ sót.

Từ cảm xúc mơ hồ đến sự rõ ràng

Một trong những giá trị lớn nhất của việc viết là nó buộc những cảm xúc mơ hồ phải khoác lên mình hình hài của ngôn từ. Khi một nỗi bất an còn ở dạng cảm giác, nó khổng lồ và không tên. Nhưng khi tôi phải diễn đạt nó thành câu, tôi buộc phải hỏi mình chính xác đang lo điều gì, và thường thì câu trả lời nhỏ bé hơn nhiều so với cái bóng của nó trong đầu. Đặt tên cho một cảm xúc là bước đầu tiên để không còn bị nó chi phối.

Việc viết đều đặn còn giúp tôi nhìn ra những khuôn mẫu lặp lại. Đọc lại vài trang cũ, tôi nhận thấy mình hay lo lắng về cùng một kiểu chuyện, hay kiệt sức vào cùng một thời điểm, hay vui lên nhờ cùng những điều giản dị. Những khuôn mẫu ấy là thông tin quý giá về bản thân mà nếu chỉ sống trôi qua ngày này sang ngày khác tôi sẽ chẳng bao giờ nhận ra. Nhật ký, theo nghĩa đó, trở thành tấm gương trung thực phản chiếu con người tôi qua thời gian.

Khép lại một ngày một cách trọn vẹn

Có một điều khác mà tôi rất trân trọng ở nghi thức này: nó cho tôi một cách để khép lại một ngày. Trước đây, ngày của tôi không bao giờ thực sự kết thúc, nó chỉ nhòe dần vào giấc ngủ chập chờn rồi lại tiếp nối vào sáng hôm sau. Bây giờ, những dòng viết cuối ngày giống như một dấu chấm câu. Tôi ghi lại, tôi buông xuống, và tôi cho phép mình nghỉ ngơi. Ranh giới nhỏ ấy giúp giấc ngủ của tôi sâu hơn hẳn.

Tôi cũng tập kết thúc mỗi trang bằng một hai điều mình thấy biết ơn trong ngày, dù nhỏ đến đâu. Không phải để ép mình phải lạc quan giả tạo, mà vì tôi nhận ra tâm trí có xu hướng bám vào cái tiêu cực và bỏ quên vô số điều tốt đẹp bình thường. Việc chủ động ghi lại một tách trà ngon, một câu nói tử tế, một buổi chiều nắng đẹp, dần dần huấn luyện tôi biết nhìn thấy những điều ấy nhiều hơn ngay cả khi không cầm bút.

Một thói quen nhỏ với sức nặng lớn

Điều tôi muốn nhấn mạnh là bạn không cần phải làm điều này một cách hoàn hảo hay đều đặn tuyệt đối. Có những đêm tôi chỉ viết được đúng một câu, có những đêm tôi bỏ hẳn vì quá mệt. Không sao cả. Đây không phải một nhiệm vụ để chấm điểm, mà là một cánh cửa luôn để ngỏ cho những đêm tôi cần bước qua. Chính sự nhẹ nhàng, không áp lực ấy khiến tôi quay lại với nó suốt bao năm.

Nếu tâm trí bạn cũng thường xuyên quá tải, nếu bạn nằm xuống mà đầu vẫn quay cuồng, tôi mời bạn thử. Chỉ cần một cuốn sổ, một cây bút, và vài phút trước khi ngủ. Đừng lo về việc viết hay hay dở, đừng nghĩ về ai sẽ đọc. Cứ để những suy nghĩ chảy ra khỏi đầu và đọng lại trên giấy. Bạn có thể sẽ ngạc nhiên khi thấy một hành động khiêm tốn đến vậy lại có thể mang đến sự bình yên đến thế.